Grond voor verbinding

De aanleg en instandhouding van kabel- en leidinginfrastructuur is essentieel voor een goed functionerende samenleving. Tegelijkertijd zorgt dit voor complexe ruimtelijke vraagstukken in de ondergrond. Publieke grondeigenaren hebben een belangrijke rol in het faciliteren van deze infrastructuur. In dit project onderzoeken we hoe publieke grondeigenaren met strategisch grondbeleid proactief kunnen handelen om knelpunten voor kabels en leidingen te voorkomen.

Aanleiding

De ruimte in de ondergrond is beperkt, terwijl de behoefte aan kabel- en leidinginfrastructuur groeit. Bij gebiedsontwikkeling en infrastructuurprojecten wordt hier vaak onvoldoende op geanticipeerd, wat leidt tot knelpunten bij aanleg en beheer. Ook worden gronden met ondergrondse netten, zoals bij snippergroen, soms verkocht aan private partijen, waardoor netbeheerders worden belemmerd in hun beheer- en onderhoudstaken.

Publieke grondeigenaren hebben verschillende instrumenten tot hun beschikking. Denk aan grondverwerving bij infrastructurele projecten, exploitatieplannen en anterieure overeenkomsten bij gebiedsontwikkeling, snippergroenbeleid en mogelijkheden om zakelijke rechten te vestigen bij verkoop van gronden. Toch is vaak onvoldoende duidelijk welke beleidsmaatregelen effectief en juridisch haalbaar zijn.

Doelstelling

In het project Grond voor verbinding worden mogelijkheden binnen het bestaande juridische kader onderzocht, om het gebruik van instrumenten voor grondeigenaren te vergemakkelijken. De onderzoeksvraag is: Welke beleidsinstrumenten en juridische mogelijkheden kunnen publieke grondeigenaren inzetten om de aanleg en het beheer van kabels en leidingen te faciliteren via strategisch grondbeleid?

Met dit onderzoek willen we:

De juridische kaders en bestuurlijke speelruimte rondom gronduitgifte en -verwerving in kaart brengen;
Goede praktijkvoorbeelden (beleid, samenwerkingsafspraken en projectvoorbeelden) van publieke grondeigenaren verzamelen;
Inzicht geven in beleidsinstrumenten die helpen ondergrondse infrastructuur te borgen bij grondtransacties;
Medewerkers grondzaken en rentmeesters concrete handvatten bieden om belangen van andere stakeholders bij kabels en leidingen structureel mee te wegen.

Dit overzicht van beleidsinstrumenten, de aanbevelingen voor publieke grondeigenaren en andere bevindingen uit het onderzoek worden uiteindelijk gepresenteerd in een visueel aantrekkelijk, informatief document.

Project voortgang

Deliverables

Visueel document

Verwacht: Q4 2025

Status:

Niet op schema

Activiteiten (Q3/Q4 2025)

Platformbijeenkomst Kabels en leidingen

Op de platformbijeenkomst Kabels en leidingen in Duiven is een presentatie gegeven over het onderzoek en input vanuit de zaal gevraagd.
Interviews met deskundigen

Om informatie te verzamelen zijn verschillende deskundigen geïnterviewd: Marcel Esveld van gemeente Haarlem, Gert-Jan de Jager van Kneppelhoud Advocaten en David Elshof en Judith Ottenhoff van Kenniscentrum voor Onteigening Overheden.
Review van overkoepelende (overheids)instanties

Verschillende overkoepelende (overheids)instanties in de kabel- en leidingbranche zijn gevraagd het document te reviewen: Netbeheer Nederland, RWS, VNG, Vewin, Evides, Kneppelhout Advocaten, Unie van Waterschappen.

Vooruitblik

Na verwerking van de reviews wordt de informatieve tekst, in samenwerking met redactie en vormgeving, omgezet in een visueel aantrekkelijk en informatief document.