COB Wat doet het COB? Vakgebieden Tunnels en veiligheid Tunnelprogramma Duurzaamheid

Energiepaspoort in de praktijk

De kortste link is gekopieerd naar uw klembord

Aanleiding

In 2030 moeten gerenoveerde en nieuwgebouwde tunnels energieneutraal zijn en is tunnelbeheer gericht op het verlagen van energiegebruik. Dit vormde de hoofdaanleiding voor het opstellen van energiepaspoorten voor tunnels. Het COB publiceerde een oproep aan tunnelbeheerders om hun tunneldata beschikbaar stellen, waaraan gelukkig gehoor werd gegeven. Voor deze koplopers werd door het expertteam een energiepaspoort opgesteld mét tips om het energieverbruik in kaart te brengen om vervolgens (verder) terug te dringen.

Doelstelling

Het energiepaspoort, met onder andere een toegekend energielabel, is vooral bedoeld als startpunt voor gesprek rondom de energiereductie bij wegtunnels. Bij de indexering is rekening gehouden met een aantal kenmerkende aspecten van een tunnel, maar lang niet álle karakteristieken konden meegewogen worden. Het COB werkt nauw samen met verschillende tunnelbeheerders en experts om de effectiviteit van het energiepaspoort verder te verbeteren.

Project voortgang

Deliverables

Energiepaspoort batch 2 en 3 (19 tunnels)

Verwacht: Q3 2025

Status:

Gereed

Activiteiten (Q3/Q4 2025)

Presentatie Energiepaspoorten

Op 30 september 2025 zijn er 30 energiepaspoorten uitgedeeld aan tunnelbeheerders. Behalve het uitreiken van de energiepaspoorten, zijn de resultaten gezamenlijk doorgenomen. Opvallende verbruiksmomenten en ook overige kansen zijn hierbij besproken.
Uitreiken 12 energiepaspoorten

Er zijn dit jaar 42 tunnels uitgewerkt, maar daarvan zijn er 30 uitgereikt op 30 september 2025. De overige 12 stuks zijn op 16 december 2025 uitgereikt aan Rijkswaterstaat en Gemeente Amsterdam.

Vooruitblik

Komend jaar wordt het realiseren van energiepaspoorten versimpeld door wegbeheerders direct toegang te geven tot een rekentool die helpt om een energiepaspoort op te maken. De wegbeheerder kan haar gegevens controleren, aanpassen/updaten en een verklaring afgeven voor een reductie of toename van het energieverbruik. Tevens wordt een vierde batch opgestart met paspoorten voor spoortunnels. Naast de reeds 42 wegtunnels uit 2025 ambieert het team om 8 nieuwe wegtunnels toe te voegen.

Feestelijke uitreiking 30 energiepaspoorten

Op 30 september heeft het COB 30 Energiepaspoorten uitgereikt met als doel het gesprek over verduurzaming van tunnels te stimuleren. Het paspoort maakt energieverbruik via een model inzichtelijk, voorlopig voor wegtunnels en in de toekomst ook voor spoortunnels. Momenteel ligt de focus op het meten van de elektra, maar tijdens de volgende iteratie zullen ook gas- en dieselverbruik worden meegenomen, mogelijk omgerekend naar joule of zelfs CO₂-uitstoot.

Als praktijkcase kwam de Gaasperdammertunnel aan bod. Door onder andere slim gebruik van noodstroominstallaties en verschillende onderhoudsscenario’s kan hier jaarlijks mogelijk 800.000 kWh worden bespaard.

Na de feestelijke uitreiking van de fysieke paspoorten volgde een innovatieve paneldiscussie over opwekken en opslaan van energie door tunnels. Vlaamse tunnels experimenteren al met zonnepanelen en energiehubs; in Nederland liggen hier nog kansen. Tot slot werd vooruitgeblikt op Tunnelprogramma 3 met 50 Energiepaspoorten in 2026 en een nieuwe rekentool die tunnelbeheerders helpt hun energielabel te verbeteren.

Download hier de COB Energiepaspoorten (pdf, 1,8 MB)

Lees hier het uitgebreide verslag

Bekijk het programma (pdf, 218 KB)

Format energiepaspoort tunnels

Tunnels zijn grote energieverbruikers, maar het precieze verbruik verschilt per tunnel en is afhankelijk van diverse eigenschappen. Het COB-netwerk presenteert een energiepaspoort dat in een oogopslag de ‘energieconditie’ en verduurzamingskansen van een tunnel zichtbaar maakt. Het format bevat statische en dynamische tunnelkenmerken die een rol spelen in het energieverbruik, het toont ’topverbruikers’ met potentiële energiereducerende maatregelen en een overzicht van het verbruik in de afgelopen vijf jaar. Voor beleid, visie en ambitie is met een energiepaspoort een gewenste labeling of klasse te bepalen voor de jaren 2030-2040.

19/09/2024 Uitreiking eerste elf energiepaspoorten

De feestelijke uitreiking van de eerste energiepaspoorten vond plaats op 19 september 2024 bij het COB in Delft. Vijf tunnelbeheerders ontvingen een paspoort voor in totaal elf tunnels. De resultaten werden enthousiast ontvangen. Direct werden er ervaringen en ideeën uitgewisseld, en werd er samen gebrainstormd over energiereducerende maatregelen. De elf paspoorten lieten al goed zien dat maatregelen snel een positief effect hebben. De Piet Heintunnel, Leidsche Rijntunnel en Kiltunnel zijn bijvoorbeeld recent gemoderniseerd, wat een aanzienlijke vermindering in energieverbruik laat zien. Met behulp van het energiepaspoort worden deze besparingen inzichtelijk gemaakt en kunnen andere tunnels hun strategieën hierop afstemmen.
>> Bekijk de presentatie van de uitreiking van de eerste energiepaspoorten op 19 september 2024