Naar kennisbank
Kennisdocument of (onderzoeks)rapport

Samen zonder schade

Algemene informatie

Auteur Jarko van Bloois, Timo Jansen, Marije Nieuwenhuizen
Uitgever COB
Uitgavedatum 25 januari 2022
Gepubliceerd 27 januari 2022

Toepassingen

Kabels en leidingen

Samenvatting

Er zijn allerlei wetten en instrumenten om graafschade te voorkomen, maar nog steeds dalen de schadecijfers niet. In het project Samen zonder schade is onderzoek gedaan naar het gedrag van de stakeholders. Het uiteindelijk doel is de cultuur en werkwijze van het ‘moeten’ binnen het zorgvuldig graafproces te veranderen in een samenwerkingsverband van ‘willen’. Graafwerkzaamheden leiden vaak tot schades aan de netten, vertraging in de uitvoering, een hoop discussie en zelfs rechtszaken. Hoewel de feitelijke schade in de uitvoering onstaat,...

Er zijn allerlei wetten en instrumenten om graafschade te voorkomen, maar nog steeds dalen de schadecijfers niet. In het project Samen zonder schade is onderzoek gedaan naar het gedrag van de stakeholders. Het uiteindelijk doel is de cultuur en werkwijze van het ‘moeten’ binnen het zorgvuldig graafproces te veranderen in een samenwerkingsverband van ‘willen’.

Graafwerkzaamheden leiden vaak tot schades aan de netten, vertraging in de uitvoering, een hoop discussie en zelfs rechtszaken. Hoewel de feitelijke schade in de uitvoering onstaat, zijn er veel factoren die de kans op graafschade vergroten. Gedrag speelt een belangrijke rol; in elke fase van het proces worden keuzes gemaakt die invloed hebben op de puzzel in de uitvoering. Inzicht in deze keuzes is nodig om te kunnen bepalen wat nodig is om het graafproces positief te veranderen.

Dit rapport gaat allereerst in op het begrip ‘zorgvuldig graafproces’ en de regelgeving die hierbij van toepassing is. Vervolgens wordt stilgestaan bij het gedrag in de graafketen. Een gedragswetenschapper heeft aan de hand van observaties en gesprekken het psychologisch landschap geanalyseerd. Voor de observaties is een serious game ontwikkeld, een ‘gedoespel’, waarin partijen uit de graafketen realistische keuzes uit de praktijk krijgen voorgelegd. De interactie tussen de spelers – wat ze doen en wat ze zeggen – bracht waarden, weerstanden en motieven aan het licht.

Op basis van het psychologisch landschap zijn per fase/actor interventies opgesteld. Deze zijn vervolgens als input gebruikt voor adviezen aan het werkveld en ontwikkelvoorstellen. Zo zou een prestatieladder op het gebied van graafschade een goed hulpmiddel kunnen zijn.

Samen zonder schade

Externe link

Bezoek externe link

Gerelateerde documenten

Worstelen met kabels en leidingen
Kennisdocument of (onderzoeks)rapport

Worstelen met kabels en leidingen

Auteurs:
S. Hunte, J. Snippe
Uitgever: COB
Uitgave: 22 juni 2018 | Geüpload op: 25 juni 2018

Bij veel grote bouw- en infraprojecten vormen de ondergrondse kabels en leidingen een grote uitdaging. In de praktijk blijkt dat er niet één juiste aanpak is om deze ondergrondse infrastructuur te verleggen; er zijn er vele! Dit rapport presenteert de uitkomsten van een inventarisatie bij praktijkprojecten.

Bekijk document
Vooronderzoek emissieloos bouwen
Kennisdocument of (onderzoeks)rapport

Vooronderzoek emissieloos bouwen

Auteurs:
Joost Claassen
Uitgever: COB
Uitgave: 26 januari 2026 | Geüpload op: 27 januari 2026

Emissieloos bouwen is een goede stap richting een duurzamere kabels-en-leidingensector en wordt onvermijdelijk door veranderende wet- en regelgeving. Dit vooronderzoek verkent de rol van de Kennisarena in deze transitie.

Bekijk document
Van zeecontainers tot VR-brillen
Kennisdocument of (onderzoeks)rapport

Van zeecontainers tot VR-brillen

Auteurs:
Jenny Daverveld e.a.
Uitgever: COB
Uitgave: 22 2022 | Geüpload op: 25 januari 2022

Gedrag speelt een belangrijke rol bij nagenoeg alle digitale ontwikkelingen. Welke successen, spanningen, etc. spelen in de tunnelwereld met betrekking tot digitaal werken? Welke (culturele) factoren wegen mee bij het al dan niet overwegen, accepteren en toepassen van digitalisering? De uitkomsten van dit project leveren een bijdrage aan meer inzicht in weerstanden en kansen met betrekking tot digitaal werken.

Bekijk document
PDF
Kennisdocument of (onderzoeks)rapport

Master thesis Steven Keemers – Excavation regulation compliance in the Netherlands an institutional logics perspective

Auteurs:
Steven Keemers
Uitgever: University of Twente
Uitgave: 18 2025 | Geüpload op: 17 november 2025

NL: Het gedrag van mensen in de graafketen is te sturen, als je aan de juiste knoppen draait. Dat blijkt uit het afstudeeronderzoek van Steven Keemers (Universiteit Twente). Je download de hele scriptie hier. EN: Behavior of those working in excavation can be influenced when you adjust the right circumstances, Steven Keemers (University of Twente) concludes in his master thesis. Download the full thesis here.

Bekijk document
Winst door afstemming
Kennisdocument of (onderzoeks)rapport

Winst door afstemming

Auteurs:
Kennisarena
Uitgever: COB
Uitgave: 2025 | Geüpload op: 13 november 2025

Onepager met de voordelen van integrale planafstemming, n.a.v. interviews met diverse ervaringsdeskundigen.

Bekijk document
PNG
Kennisdocument of (onderzoeks)rapport

Onderzoeksverslag Gedrag van grondroerders, Cas Hendriks Boers

Auteurs:
Cas Hendriks Boers
Uitgever: RDI, Universiteit van Amsterdam
Uitgave: 7 november 2025 | Geüpload op: 7 november 2025

In het onderzoek ‘Gedrag van grondroerders’ analyseerde Cas Hendriks Boers verantwoordelijkheidsgevoel en schadepreventie in de graafketen. Hij concludeert dat graafschade ontstaat door een samenspel van externe factoren, die invloed hebben op het menselijk gedrag.

Bekijk document